កម្ពុជាដាក់លិខិតទៅអង្គការសហប្រជាជាតិស្នើឲ្យ​ មាន​«ការទប់ស្កាត់ជម្លោះប្រដាប់អាវុធ» ជាមួយថៃ, ការឆ្លើយតបរបស់ថៃ

ភ្នំពេញ៖ អគ្គរាជទូតនិងជាតំណាងអចិន្ត្រៃយ៍កម្ពុជាប្រចាំអង្គការសហប្រជាជាជាតិ លោក កែវ ឈសបង្ហាញការតវ៉ាករណីជម្លោះលើអធិបតេយ្យភាពខ្មែរដែលឈ្លានពានដោយទាហានថៃរហូតមានការផ្ទុះអាវុធដែលធ្វើឱ្យស្លាប់បាត់បង់អាយុជីវិតទាហានខ្មែរមួយរូប និងបានថ្លែងប្រាប់ UN ពីការសម្រេចចិត្តរបស់កម្ពុជាដាក់ពាក្យបណ្ដឹងទៅ ICJ នាអង្គមហាសន្និបាតលើកទី ៧៩ នៃ UN  កាលពីថ្ងៃ ១៩ ខែ មិថុនា កន្លងទៅ ។

លិខិតរបស់តំណាងអចិន្ត្រៃយ៍កម្ពុជាប្រចាំអង្គការសហប្រជាជាតិកាលពីថ្ងៃទី ១៦ ខែមិថុនា ស្នើឲ្យ​ មាន​«ការទប់ស្កាត់ជម្លោះប្រដាប់អាវុធ» ជាមួយប្រទេសថៃ ដើម្បីដាក់ក្នុងរបៀបវារៈនៃមហា​សន្និបាត​អង្គការសហប្រជាជាតិ។

កម្ពុជាបានកត់សម្គាល់ថា ខ្លួនបានប្តឹង​ទៅតុលាការយុត្តិធម៌អន្តរជាតិ (ICJ) មួយថ្ងៃមុននៅថ្ងៃទី ១៥ ខែមិថុនា ដើម្បីកាត់ទោសជម្លោះព្រំដែនជាមួយប្រទេសថៃ។

ប្រទេសថៃបាននិយាយថា ខ្លួនមិនទទួលស្គាល់យុត្តាធិការរបស់ ICJ ហើយថាការខ្វែងគំនិតគ្នាគួរតែត្រូវបានដោះស្រាយដោយឈរលើមូលដ្ឋានទ្វេភាគីដោយគណៈកម្មការព្រំដែនរួមរបស់ប្រទេសទាំងពីរ។

 ក្រសួងការបរទេសថៃ បានចេញការឆ្លើយតបជាផ្លូវការកាលពីថ្ងៃបន្ទាប់ពីកម្ពុជាបានជូនដំណឹងជាផ្លូវការទៅអង្គការសហប្រជាជាតិអំពីចេតនារបស់ខ្លួនក្នុងការយកជម្លោះព្រំដែនដ៏រ៉ាំរ៉ៃរបស់ពួកគេទៅកាន់តុលាការយុត្តិធម៌អន្តរជាតិ បន្ទាប់ពីមានការប៉ះទង្គិចគ្នាយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងររវាងកងទ័ពកាលពីខែមុន។

ការឆ្លើយតបរបស់ប្រទេសថៃ

 ក្រសួងការបរទេសថៃ បានផ្តល់ការបំភ្លឺដូចខាងក្រោម៖

 ១- កាលពីថ្ងៃទី១៦ ខែមិថុនា ឆ្នាំ២០២៥ ឯកអគ្គរាជទូតកម្ពុជា និងជាតំណាងអចិន្ត្រៃយ៍ប្រចាំអង្គការសហប្រជាជាតិ នៅទីក្រុងញូវយ៉ក បានផ្ញើលិខិតមួយច្បាប់ទៅកាន់អគ្គលេខាធិការអង្គការសហប្រជាជាតិ ទាក់ទងនឹងភាពតានតឹងនៅតាមព្រំដែនកម្ពុជា-ថៃ ដោយស្នើសុំឱ្យផ្សព្វផ្សាយលិខិតនេះជាឯកសារមហាសន្និបាតអង្គការសហប្រជាជាតិ ក្រោមរបៀបវារៈ ៣២ នៃសម័យប្រជុំលើកទី៧៩ ទាក់ទងនឹង “ការទប់ស្កាត់ជម្លោះប្រដាប់អាវុធ”។

២- នៅថ្ងៃទី 19 ខែមិថុនា ឆ្នាំ 2025 ឯកអគ្គរដ្ឋទូតថៃ និងអ្នកតំណាងអចិន្ត្រៃយ៍ប្រចាំអង្គការសហប្រជាជាតិ នៅទីក្រុងញូវយ៉ក បានផ្ញើលិខិតមួយច្បាប់ទៅ UNSG ដែលបញ្ជូន “សេចក្តីថ្លែងការណ៍របស់រាជរដ្ឋាភិបាលថៃស្តីពីស្ថានភាពព្រំដែនកម្ពុជា-ថៃ” ចុះថ្ងៃទី 18 ខែមិថុនា ឆ្នាំ 2025។ សេចក្តីថ្លែងការណ៍បានបំភ្លឺការពិត និងបង្ហាញពីគោលជំហរ និងសកម្មភាពរបស់ប្រទេសថៃ ស្របតាម MOU អន្តរជាតិ 20 ដែលជាច្បាប់អន្តរជាតិ។  វិធីសាស្រ្តចរចាដែលភាគីទាំងពីរបានឯកភាពគ្នា និងប្តេជ្ញាចិត្ត។  ថៃក៏បានស្នើឱ្យផ្សព្វផ្សាយទាំងលិខិត និងសេចក្តីថ្លែងការណ៍ជាឯកសារមហាសន្និបាតអង្គការសហប្រជាជាតិ ក្រោមរបៀបវារៈ ៣២។

 ៣- UNSG ឥឡូវនេះបានចុះបញ្ជីទាំងលិខិតរបស់កម្ពុជា និងលិខិតរបស់ប្រទេសថៃ ក្រោមរបៀបវារៈទី ៣២ នៃសម័យប្រជុំមហាសន្និបាតអង្គការសហប្រជាជាតិលើកទី ៧៩ ដោយបានផ្សព្វផ្សាយយ៉ាងមានប្រសិទ្ធភាពដល់រដ្ឋសមាជិកអង្គការសហប្រជាជាតិសម្រាប់ព័ត៌មានរបស់ពួកគេ។

 ៤-ជាគោលការណ៍ ការធ្វើចរាចរលិខិតរដ្ឋសមាជិកក្រោមរបៀបវារៈនៃមហាសន្និបាតអង្គការសហប្រជាជាតិ គឺជាដំណើរការមួយដើម្បីដាក់ព័ត៌មាន ឬតួនាទីរបស់រដ្ឋជាសមាជិកនៅលើកំណត់ត្រា និងបង្កើតការយល់ដឹងក្នុងចំណោមប្រទេសជាសមាជិក។  ក្នុង​ករណី​នេះ បន្ទាប់​ពី​កម្ពុជា​បាន​ផ្ញើ​លិខិត​ទៅ​មហាសន្និបាត​អង្គការ​សហប្រជាជាតិ ថៃ​បាន​ចាត់​វិធានការ​ផ្ញើ​លិខិត​របស់​ខ្លួន​ទៅ​មហាសន្និបាត​ដើម្បី​បញ្ជាក់​ជំហរ​របស់​ថៃ។  ការចរាចរឯកសារនេះអនុវត្តតាមនីតិវិធីស្តង់ដាររបស់អង្គការសហប្រជាជាតិសម្រាប់ការចែកចាយលិខិតទាំងនោះ៕